مهدی حسین زاده فرمی ، محسن کرمانی

 چکیده :

      بسیاری از کشورهای در حال توسعه جهت حرکت در مسیر توسعه از نظریه نوسازی (modernization theory) کمک گرفته اند. این شیوه برخورد ، دلایل توسعه نیافتگی را نتیجه نقائص عناصر ساختی کارکردی درون جامعه می داند. پیروان این مکتب معتقدند که این عناصر را می توان از طریق اشاعه فرهنگ جوامع توسعه یافته از بین برد. در جریان این اشاعه میان عناصر مادی و غیر مادی فرهنگ یک شکاف و فاصله ایجاد می شود، این پدیده که گاه اثرات مخربی نیز دارد تأخر فرهنگی نامیده می شود به عنوان مثال: می توان از ورود آپارتمان به کشورهای جهان سوم نام برد، در اینجا ساختمان آپارتمان جزء فرهنگ مادی و هنجارها و ارزشهای آپارتمان نشینی جزء فرهنگ غیر مادی به حساب می آیند. بسیاری از مردم در جوامع در حال توسعه آپارتمان نشین هستند ولی دارای فرهنگ آپارتمان نشینی نمی باشند؛ زیرا انقلابهای علمی و تکنولوژیکی مرز جغرافیایی خاصی را نمی شناسند و از طرفی می توانند به سرعت حادث شوند و اشاعه پیدا کنند ولی انقلابهای اجتماعی و فرهنگی در جبر مرزهای جغرافیایی خاصی قرار می گیرند و به زمان طولانی جهت اشاعه نیاز دارند. چون در یک مدت زمان کوتاه نمی توان عادات، هنجارها و قالب های نگرش را تغییر داد. مقاله حاضر تلاشی است در جهت نشان دادن پدیده تأخر فرهنگی و تأثیرات ناشی از آن بر جریان رشد و توسعه جوامع در حال توسعه، محور اصلی بحث بر مباحث نظری پیرامون موضوع مبتنی است، در پایان نیز نتایج یک مطالعه توصیفی در باب فرهنگ استفاده از اینترنت در شهرستان کاشان در سال 1387 ارائه شده است.

 واژگان کلیدی: توسعه، توسعه نیافتگی، نظریه نوسازی، تأخر فرهنگی، اشاعه